تبلیغات
پایگاه نور نماز
 
منوی موضوعات

 
دسته بندی: احکام نماز ، | امتیاز:
 


قرآن ، کتاب جامع و دارای بحث هایی در زمینه های مختلف می باشد . مسلم است که چنین کتاب جامعی ، نباید تمامی جزئیات و ریز مسائل در آن مطرح گردد که در این صورت ، تبدیل به کتابی بسیار حجیم خواهد شد . این در عین حالی است که یکی از جنبه های وجودی ائمه ، راهنمایی و تفسیر آیات و بیان نکات و فوائد هر آیه می باشد .
با بررسی آیات در کنار احادیث و تفاسیر ، می توان به کلیات و جزئیات مورد نظر هر آیه تا حدودی دسترسی داشت .
(قبله ) آیات مورد بحث :سوره ی بقره ـ آیه 142 الی 150
به جهت طولانی نشدن بحث ، به آیه ی مهم این بحث اشاره می کنیم :
ما [به هر سو ] گردانیدن رویت در آسمان را نیک می بینیم .پس [باش تا ]تو را به قبله ای که بدان خشنود شوی برگردانیم پس روی خود را به سوی مسجدالحرام کن و هر جا بودید روی خود را به سوی آن بگردانید در حقیقت اهل کتاب نیک می دانند که این [تغییر قبله ] از جانب پروردگارشان [به جا و ]درست است و خدا از آنچه می کنند غافل نیست (144 )

قد نری تقلب وجهک فی السماء فلنولینک قبله ترضاها فول وجهک شطر المسجد الحرام و حیث ما کنتم فولوا وجوهکم شطره و ان الذین اوتوا الکتاب لیعلمون انه الحق من ربهم و ما الله بغافل عما یعملون (144)

لغات :

1 ـ شطر :در لغت به معنای سمت راست .
و شطر الشی ء :ناحیته .و شطر کل شیء :نحوه و قصده . و قصدت شطره أی نحوه .
2 ـ سفهاء :جمع سفیه و در اصل به معنای کسی است که بدنش سبک باشد . عرب به افسارهای یک وزن حیوانات سفیه می گوید اما با گذشت زمان ، به سبک مغز تغییر معنا داد .
3 ـ وسط :در لغت هم به معنای حد متوسط و میان دو چیز آمده است و هم به معنای زیبا و جالب . اما هر دو بیانگر یک چیز است که آنچه در حد متوسط و اعتدال قرار گیرد ، زیبا است .
4 ـ ینقلب علی عقبیه :در لغت به معنای برگشتن روی پاشنه پا و در اینجا به معنای بازگشت به اعتقادات قبلی است .

تاریخچه ی مختصر و شان نزول :

کعبه به عنوان اولین پایگاه توحید شمرده می شد .اما از ابتدای بعثت پیامبر (ص)تا زمان هجرت به مدینه به مدت 13 سال و بعد از آن به مدت چند ماه ، رسول خدا مامور به اقامه ی نماز به سوی بیت المقدس قبله ی یهودیان و مسیحیان بود .
در این مدت 13 سال ، یهودیان و مسیحیان لب به اعتراض گشودند و عدم استقلال مسلمین را مطرح می کردند .
پیامبر نیز شبها رو به آسمان ، انتظار وحی را می داشت تا اینکه در موقع اقامه نماز ظهر به دستور خداوند و به واسطه ی جبرئیل ، قبله تغییر کرد .
در ادامه ، مخالفین نیز یک جا ننشستند و این بار این مسئله را مطرح کردند که اگر قبله اول صحیح نبود ، چرا 13 سال رو به آن نماز می خواندند و اگر صحیح بود ، چرا تغییر دادند (سیقول الشفهاء من الناس ما ولاهم عن قبلتهم التی کانوا علیها ... ).
خداوند در جواب می فرماید که شرق و غرب از خداست و مهم آن است که تسلیم خداوند باشید .تغییر قبله نیز جزو امتحانات الهی و برای آشکار شدن تابعین رسول خدا از غیر آنها است (قل لله المشرق و المغرب ... ) .
از سوی دیگر تغییر قبله مسئله ی جدید نبود که این اعتراضات شدید را به دنبال داشته باشد چرا که ادیان قبلی هر کدام برای خود قبله ای داشتند (و لکل وجهه هو مولیها ... )

نکات مفید :

1 ـ نماز خواندن به سمت دو قبله از نشانه های پیامبر (ص) در کتب پیشین ذکر شده است (و ان الذین اوتوا الکتاب لیعلمون انه الحق من ربهم ... )
2 ـ امت اسلامی و دین اسلام همیشه در عقائد و عمل ، حد اعتدال را رعایت می کند . (و کذلک جعلناکم امه وسطاً ... )
3 ـ تعبیر به شطر (سمت ) به جهت صفوف طولانی یک نماز جماعت و یاد دوری بسیاری از مسلمانان از کعبه است .
4 ـ منظور از رضایت پیامبر این است که رسول خدا انتظار اعلام قبله نهایی را می کشید تا سکوت مخالفین را موجب شود و استقلال مسلمین ثابت شود و بازگشتی باشد به اولین پایگاه توحید (فلنولینک قبله ترضاها ... )
5 ـ عده ای به جهت شناخت به پیامبر (ص) از کتب پیشین ، اسلام آوردند مانند عبدالله بن سلام از علمای یهود .
6 ـ تغییر قبله به جهت تکمیل ایمان مسلمین بود .همچنین نماز خواندن به سمت بیت المقدس ، جدا شدن صفوف مسلمین از بت پرستان را موجب می شد (و لاتم نعمتی علیکم و لعلکم تهتدون ... )
7 ـ پیامبر (ص)برای رعایت ادب ، درخواست تغییر قبله از به زبان نیاوردند بلکه با نگاه خود به آسمان ، این خواسته را داشتند . (قدنری تقلب وجهک فی السماء ... )

احکام فقهی :

1 ـ کسانی که در نزدیکی کعبه هستند باید دقیقاً رو به کعبه نماز بخوانند و هر چه قدر از کعبه دور شوند به همان نسبت باید رو به کعبه باشند اما در صورتی که فاصله به حدی باشد که نتوان دقیقاً رو به کعبه ایستاد ، باید به سمت کعبه نماز خواند .(و من حیث خرجت فول وجهک شطر المسجد الحرام ... )
2 ـ در صورتی که اشتباهاً به سمتی که قبله نیست ، نماز ولی تفاوت آن با سمت قبله کمتر از 45 درجه باشد ، نماز او صحیح است .
3 ـ نیاز نیست که حتماً سر انگشتان رو به قبله باشد بلکه همین که عرف بگوید که به سمت قبله ایستاده است ، کفایت می کند و لذا خداوند می فرماید که صورت را به سمت قبله بگردانید که قرار گرفتن صورت به سمت قبله ، موجب حکم عرف می شود (و من حیث خرجت فول وجهک شطر المسجد الحرام ... )
4 ـ به گفته ی دو فرد عادل یا یک فرد مورد اطمینان که از روی حس یا قواعد علمی صحبت می کند یا به محراب مسجد ، می توان اعتماد کرد .
منابع :
1 ـ تفسیر نمونه ـ حضرت آیت الله مکارم شیرازی
2 ـ تفسیر نور ـ حجت الاسلام و المسلمین محسن قرائتی
3 ـ تفسیر المیزان ـ علامه طباطبایی
4 ـ فرهنگ لغت لسان العرب
منبع:مجله ی راه قرآن(ش 21)


 
 

 
احکام و استفتائات


 
آمار
   خوش آمدید
 
  آمار بازدید
  • بازدید امروز :

  وضعیت وبلاگ :
  • آی پی شما :

 

Theme Edited By: AMIR NOURI